17 may 2022 00:52
406

Heyrətamiz təbiət hadisələri

Təbiət təxəyyülü heyrətləndirən çoxlu sayda hadisə və proseslərlə doludur. Amma bəziləri rəsmi elm nöqteyi-nəzərindən çoxdan izah edilibsə, digərlərinin mənşəyi və ya meydana çıxma səbəbləri uzun illər tədqiqatçılar tərəfindən əsaslandırıla bilmir və bu baş verənə qədər həm elm adamları, həm də adi insanlar tərəfindən artan maraq mövzusu olaraq qalmaqdadır. Aşağıda elmin izah edə bilmədiyi yeddi  heyrətamiz təbiət hadisəsi ilə tanış ola bilərsiniz:

Laklı süxurlar

Planetin müxtəlif bölgələrindəki səhralarda yerləşən qayalar tez-tez qədim rəssamların rəsm əsərlərinə çevrilirdi. Onların yamacları müxtəlif çalarlarda bir maddə ilə örtülmüşdür - açıq narıncıdan qaraya qədər parlaq laklı görünüş. Bu "lak örtüyünün" necə göründüyü dəqiq deyil. Elm adamları bir neçə versiya irəli sürürlər: bu, ya süxurlardan müəyyən kimyəvi birləşmələrin yuyulması, ya da bəzi tozların çökməsi səbəbindən baş verir. Lakin bu fenomenin etimologiyası haqqında dəqiq bir anlayış yoxdur.

Baldi təpə kraterləri (ABŞ)

Miçiqan gölünün cənub sahilində turist bələdçilərinin "canlı" adlandırdıqları bir təpə var. Buna səbəb təpənin hər il bir neçə metr hərəkət etməsidir. Elm adamları bu hadisəni küləyin hərəkəti ilə izah etsələr də, uğurlu olmayıb. Orada birdən-birə burulğan kimi bir şey əmələ gəlir, hətta bir neçə il əvvəl bu burulğan bir uşağın düz ayağının altında əmələ gələrək, uşağı “udmuşdu”.

Səhranın gözü (Mavritaniya)

Planetin ən qaynar hissəsində Riçat strukturu adlı maraqlı obyekt var və sakinlər arasında o, daha çox “Saxaranın Gözü” poetik ləqəbi ilə tanınır. Əslində bu, diametri təqribən 50 metr olan, mənşəyi bu gün də bəlli olmayan geoloji formasiyadır. Obyektin görünüşü ilə bağlı versiyalar arasında ən populyarı meteorit düşməsi idi, lakin tədqiqatçılar orada meteorit krateri üçün ənənəvi olan maddələrin olmasına dair heç bir iz tapmadılar.

Uturunku vulkanı (Boliviya)

Boliviyanın cənub-şərqində yerləşən Uturunku vulkanı nadir hallarda püskürür. “Novate.ru” məlumatına görə, bu, sonuncu dəfə təxminən 300 min il əvvəl baş verib. Ancaq tamamilə anlaşılmaz səbəblərə görə, qeyri-adi fəaliyyətini davam etdirir. Məsələ burasındadır ki, yeraltı boşluqlar maqma ilə doludur və bu prosesin sürəti dünyadakı analoqlarından təxminən on dəfə yüksəkdir.

Permdə kütləvi yox olma

Perm kütləvi məhvi eyni adlı dövrün sonunda baş vermiş ekoloji fəlakətdir. Lakin paleontoloqlar hələ də bu prosesin səbəblərini tapa bilmirlər. Ən populyar versiyalar arasında nəhəng bir meteoritin düşməsi, tektonik və ya vulkanik fəaliyyət və ya başqa bir səbəb var ki, bunun nəticəsində çox güman ki, geniş kömür yataqları alovlanır və sonradan istixana effektinin baş verməsi və temperaturun kəskin artmasıdır. Lakin versiyaların heç birinə dair heç bir sübut hələ tapılmayıb.

Ən böyük “Tektonik Paradoks"

Alimlər planetin tarixi boyu onun dövri görünüşünü yer qabığında bəzi çatlarla əlaqələndirirlər. “Ən böyük tektonik paradoks” bu proses üçün divergent kənarlar arasında ənənəvi hündürlük fərqlərinin olmaması ilə seçilir. Bundan əlavə, zəlzələlər adətən onların formalaşması zamanı baş verir, lakin bu, sirli qırılmaların göründüyü ərazilərdə baş verməməsinə baxmayaraq, bu anda elm adamlarının izah edə bilmədiyi bir gurultu var.

Böyük Kanyonun yaşı (ABŞ)

Böyük Kanyon Amerikanın ən məşhur turistik yerlərindən biridir. Bu obyekt alimlər arasında eyni populyarlığa malikdir. Onilliklərdir ki, onu öyrənirlər. Bəzi tədqiqatçılar bu unikal geoloji formasiyanın altı milyon il əvvəl meydana gəldiyini, digərləri isə cəmi yetmiş il əvvəl meydana gəldiyini söyləyirlər. Ancaq konsensusa gələ bilmirlər.

Nubar Süleymanova, “İki sahil”